Εκφοβισμός & Διαδικτυακός Εκφοβισμός (Bullying)

Ο εκφοβισμός αφορά πολλά παιδιά — και αντιμετωπίζεται

Ο εκφοβισμός (bullying) δεν είναι «παιδικά πειράγματα» ούτε μια φυσιολογική δοκιμασία που πρέπει να αντέξει ένα παιδί μόνο του. Είναι μια επαναλαμβανόμενη, εσκεμμένη επιθετική συμπεριφορά μέσα σε μια σχέση ανισότητας δύναμης — και μπορεί να αφήσει πραγματικά σημάδια στην ψυχική υγεία. Δεν είναι, όμως, κάτι σπάνιο ούτε κάτι που πρέπει να σας γεμίζει ντροπή: σύμφωνα με τη μεγάλη ευρωπαϊκή μελέτη HBSC του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (δεδομένα 2021/2022 από πάνω από 279.000 εφήβους), περίπου το 11% των εφήβων έχει δεχθεί εκφοβισμό στο σχολείο, ενώ περίπου 1 στους 6 (15%) έχει βιώσει διαδικτυακό εκφοβισμό — ποσοστό που αυξήθηκε από το 2018 έως το 2022.[1] Το σημαντικό μήνυμα για γονείς και εφήβους: όταν αναγνωριστεί και αντιμετωπιστεί έγκαιρα, το παιδί μπορεί να ανακτήσει την ασφάλεια, την αυτοεκτίμηση και τη χαρά του.

Τι είναι ο εκφοβισμός και ο διαδικτυακός εκφοβισμός

Τρία στοιχεία ξεχωρίζουν τον εκφοβισμό από μια απλή διαφωνία ή σύγκρουση: είναι ανεπιθύμητη επιθετική συμπεριφορά, γίνεται επαναλαμβανόμενα (ή υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να επαναληφθεί) και βασίζεται σε μια ανισότητα δύναμης — πραγματική ή αντιληπτή, σωματική, κοινωνική ή ψηφιακή.[4] Ο διαδικτυακός εκφοβισμός είναι η ίδια δυναμική μεταφερμένη σε μηνύματα, μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ομαδικές συνομιλίες: εδώ, όμως, το παιδί δύσκολα βρίσκει «ασφαλή χώρο», αφού η επίθεση το ακολουθεί ακόμη και μέσα στο σπίτι.

Ένα παιδί μπορεί να βρίσκεται σε διαφορετικούς ρόλους: να δέχεται εκφοβισμό, να ασκεί, ή και τα δύο. Τα παιδιά που ταυτόχρονα δέχονται και ασκούν εκφοβισμό τείνουν να έχουν τη σοβαρότερη επιβάρυνση ψυχικής υγείας.[4]

Σημάδια που μπορεί να προσέξει ένας γονιός ή εκπαιδευτικός

Πολλά παιδιά δεν μιλούν για τον εκφοβισμό — από ντροπή, φόβο αντιποίνων ή επειδή νιώθουν ότι «φταίνε». Γι' αυτό συχνά ο ενήλικας το αντιλαμβάνεται πρώτα από αλλαγές στη συμπεριφορά.

Ο ψυχολογικός αντίκτυπος

Ο εκφοβισμός δεν «περνάει από μόνος του» — μπορεί να αφήσει αποτύπωμα στην ψυχική υγεία που διαρκεί. Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση διεθνών μελετών βρήκε ότι τα παιδιά και οι έφηβοι που δέχονται εκφοβισμό έχουν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο για κατάθλιψη (odds ratio 2,21) και άγχος (OR 1,77), με τους ερευνητές να μιλούν για «πειστικές ενδείξεις» σχέσης αιτίου-αποτελέσματος.[2] Ο αντίκτυπος συχνά περιλαμβάνει και χαμηλή αυτοεκτίμηση, κοινωνική απόσυρση, δυσκολίες ύπνου και πτώση των σχολικών επιδόσεων.[4] Ο ΠΟΥ αναγνωρίζει ρητά τη βία και τον εκφοβισμό ως παράγοντες κινδύνου για την ψυχική υγεία των εφήβων — μιας ηλικίας όπου ήδη 1 στους 7 νέους 10–19 ετών ζει με κάποια δυσκολία ψυχικής υγείας.[3]

Το άγχος που πυροδοτεί ο εκφοβισμός μπορεί να πάρει τη μορφή έντονου κοινωνικού άγχους, ενώ το συνεχές μήνυμα ότι «κάτι δεν πάει καλά μαζί μου» χτυπά ευθέως την αυτοεκτίμηση και την αυτοπεποίθηση του παιδιού. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, ο εκφοβισμός συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο αυτοκτονικού ιδεασμού (OR 1,77) και απόπειρας (OR 2,13)· γι' αυτό κάθε δήλωση απελπισίας χρειάζεται να λαμβάνεται στα σοβαρά.[2]

Πότε να ζητήσετε βοήθεια

Δεν χρειάζεται να περιμένετε να «γίνει κάτι σοβαρό». Αξίζει να αναζητήσετε επαγγελματική στήριξη όταν παρατηρείτε ότι το παιδί αποφεύγει το σχολείο, έχει αποσυρθεί από φίλους και δραστηριότητες, κοιμάται ή τρώει διαφορετικά, έχει έντονο άγχος ή πεσμένη διάθεση που επιμένει, ή όταν οι δικές σας προσπάθειες συζήτησης δεν φέρνουν αλλαγή. Αν το παιδί εκφράσει σκέψεις ότι δεν αξίζει να ζει ή σκέψεις αυτοτραυματισμού, ζητήστε βοήθεια αμέσως (δείτε τους αριθμούς έκτακτης ανάγκης στο τέλος). Η ψυχοθεραπεία δεν υποκαθιστά την ιατρική ή ψυχιατρική φροντίδα όπου αυτή χρειάζεται.

Πώς βοηθά η θεραπεία — το παιδί και εσάς

Δεν υπάρχει μία λύση για όλους. Δουλεύουμε εξατομικευμένα, σεβόμενοι τον ρυθμό του παιδιού ή του εφήβου, με στόχο να επεξεργαστεί με ασφάλεια το βίωμα, να ξαναχτίσει την αυτοεκτίμησή του και να αποκτήσει εργαλεία για τις σχέσεις του — ενώ παράλληλα στηρίζουμε κι εσάς ως γονείς.

Η Ματίνα Λαδικού είναι ψυχοθεραπεύτρια και εργάζεται με παιδιά και εφήβους, με εξειδίκευση στη Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία (και Κλινική Ύπνωση), τη Συνθετική Συμβουλευτική και το NLP· ενσωματώνει, όπου βοηθά, τεχνικές εμπνευσμένες από τη γνωσιακή-συμπεριφορική προσέγγιση. Τα αποτελέσματα διαφέρουν από άτομο σε άτομο και δεν υπάρχει υπόσχεση συγκεκριμένου ή άμεσου αποτελέσματος.

Πώς να στηρίξετε το παιδί σας

Ο τρόπος που θα αντιδράσετε μετράει. Στόχος δεν είναι να «λύσετε» το πρόβλημα αντί για το παιδί, αλλά να νιώσει ότι δεν είναι μόνο του και ότι μπορεί να σας εμπιστευτεί.

Online συνεδρίες & δια ζώσης στην Πάτρα

Επιλέγετε ό,τι εξυπηρετεί την οικογένειά σας: δια ζώσης στο γραφείο μας στην Πάτρα ή online με βιντεοκλήση από οπουδήποτε στην Ελλάδα. Για πολλούς εφήβους, η οικειότητα του δικού τους χώρου κάνει ευκολότερο το πρώτο βήμα. Δείτε την online ψυχοθεραπεία. Η online συνεδρία δεν είναι υπηρεσία έκτακτης ανάγκης.

Τι να περιμένετε — η πρώτη συνεδρία

Η πρώτη συνεδρία δεν είναι μια άτυπη «γνωριμία»· είναι μια αρχική κλινική αξιολόγηση, σε ζεστό και ανθρώπινο κλίμα. Ακούμε τι συμβαίνει, χαρτογραφούμε μαζί τις ανάγκες του παιδιού και της οικογένειας, εξετάζουμε θέματα ασφάλειας και συμφωνούμε τα επόμενα βήματα — χωρίς υπόσχεση αποτελέσματος ή προκαθορισμένου αριθμού συνεδριών.

Γιατί να επιλέξετε το Art of Mind

Συχνές ερωτήσεις

Πηγές

1. World Health Organization, Regional Office for Europe. One in six school-aged children experiences cyberbullying, finds new WHO/Europe study (HBSC 2021/2022 data), 2024. who.int
2. Moore SE, Norman RE, Suetani S, Thomas HJ, Sly PD, Scott JG. Consequences of bullying victimization in childhood and adolescence: A systematic review and meta-analysis. World Journal of Psychiatry, 2017. wjgnet.com
3. World Health Organization. Mental health of adolescents (Fact sheet). who.int
4. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). About Bullying (Youth Violence Prevention). cdc.gov